Wat doet kurkuma met je lichaam?
Kurkuma, de goudgele specerij die bekend staat als Haridra in de Ayurveda, kent een duizenden jaren oude gebruiksgeschiedenis. De interesse in dit kruid draait voornamelijk om de actieve bestanddelen, de curcuminoïden, waarvan curcumine de bekendste is. De traditionele eigenschappen van kurkuma hangen nauw samen met deze stoffen en hoe je het kruid toepast binnen je dagelijkse routine.
Kurkuma in de keuken
Kurkuma (Curcuma longa) is een wortelstok uit de gemberfamilie. De intense kleur komt van de curcuminoïden, een groep natuurlijke polyfenolen. Curcumine is de meest onderzochte stof binnen deze groep en wordt gezien als het belangrijkste actieve bestanddeel. Puur kurkuma poeder bevat een percentage curcumine dat kenmerkend is voor de gedroogde wortel.
Gezondheidsclaims in afwachting van toelating
Voor Curcuma longa bestaan verschillende gezondheidsclaims die momenteel in afwachting zijn van Europese toelating. Deze claims hebben uitsluitend betrekking op de volgende gebieden:*
- Spijsvertering: Kurkuma draagt bij aan een normale spijsvertering en ondersteunt de vetvertering.*
- Weerstand: Het helpt de natuurlijke weerstand en het immuunsysteem te ondersteunen.*
- Gewrichten: Kurkuma helpt om de gewrichten soepel en mobiel te houden.*
- Zenuwstelsel: Het ondersteunt de normale werking van het zenuwstelsel.*
- Leverfunctie: Het helpt bij het behoud van een gezonde leverwerking.*
- Celbescherming: De aanwezige antioxidanten helpen gezonde cellen te beschermen tegen invloeden van buitenaf.*
De opbouw van curcumine binnen de traditie
Vanuit de Ayurvedische traditie wordt kurkuma bijna altijd gecombineerd met andere specerijen en vetstoffen om een harmonieus geheel te creëren. Dit weerspiegelt de klassieke wijsheid waarin kruiden zelden geïsoleerd worden toegepast.
Combinatie met zwarte peper
Een bekende traditionele combinatie is die met zwarte peper. Zwarte peper bevat van nature piperine. De klassieke interactie tussen curcumine en piperine zorgt voor een versterkende kruidensynergie, conform de traditionele Ayurvedische richtlijnen. Ook wordt kurkuma in de oosterse keuken bij voorkeur verwerkt in warme gerechten met vetten (zoals kokosolie), wat volledig aansluit bij de vetoplosbare eigenschappen van de specerij.
Verschillende gebruiksvormen
Je kunt kurkuma op verschillende manieren gebruiken. De keuze hangt af van je persoonlijke voorkeur en het doel van het gebruik. De meest voorkomende vormen zijn poeder en capsules.
Kurkuma poeder in voeding
Gedroogde en gemalen geelwortel is een veelzijdig ingrediënt in de keuken. Je kunt het toevoegen aan curry's, soepen, rijstgerechten of smoothies. Een populaire toepassing is 'gouden melk', een warme drank van (plantaardige) melk, kurkuma, een snufje zwarte peper en eventueel andere specerijen. Het gebruik in voeding is een laagdrempelige manier om kennis te maken met het kruid.
Supplementen
Voor een meer geconcentreerde inname zijn er diverse supplementen beschikbaar. Deze bevatten vaak een extract dat is gestandaardiseerd op een hoog percentage curcuminoïden. Veel van deze supplementen bevatten al een toevoeging van zwartepeperextract (piperine) om nauwkeurig aan te sluiten bij de klassieke tradities waarin deze specerijen samen worden verwerkt. Dit biedt gemak en de zekerheid van een consistente kwaliteit.
Gebruik en veiligheid
Kurkuma wordt over het algemeen uitstekend verdragen bij normaal culinair gebruik. Bij hoge doseringen, zoals in supplementvorm, kunnen sommige mensen een licht rommelend gevoel in de maag- of darmstreek ervaren. Het is raadzaam om voorzichtig te zijn met het gebruik van hooggedoseerde kurkumasupplementen tijdens zwangerschap of borstvoeding. Gebruik je specifieke reguliere middelen (met name bloedverdunners) of heb je een kwetsbare lever- of galwegfunctie, overleg dan vooraf altijd eerst met een arts of apotheker voordat je start met een supplement. Volg altijd de gebruiksaanwijzing op de verpakking.
*Gezondheidsclaim in afwachting van Europese toelating.