Waarom wordt Amla een Rasayana genoemd?

Amla, ook wel Amalaki genoemd, is een van de bekendste vruchten binnen Ayurveda. De vrucht komt voor in traditionele bereidingen, kruidenformules en voeding en neemt binnen klassieke Ayurvedische teksten een bijzondere plaats in.

Een term die daarbij regelmatig terugkomt is Rasayana. Maar wat betekent dat eigenlijk? En waarom wordt juist Amla binnen Ayurveda met Rasayana geassocieerd?

Om dat te begrijpen, moeten we verder kijken dan alleen de voedingsstoffen in de vrucht. Rasayana is namelijk geen moderne gezondheidsclaim, maar een traditioneel concept binnen Ayurveda.

Wat is Amla?

Amla is de vrucht van de boom Phyllanthus emblica L., ook bekend onder het botanische synoniem Emblica officinalis. In het Engels wordt de vrucht vaak Indian gooseberry genoemd.

De boom komt voor in verschillende delen van Zuid- en Zuidoost-Azië en heeft een lange gebruiksgeschiedenis binnen traditionele Indiase systemen. Vooral de vrucht speelt een belangrijke rol binnen Ayurveda. Wetenschappelijke literatuur beschrijft Amla eveneens als een belangrijke plant binnen de Ayurvedische traditie.

De verse vrucht is rond, groen tot geelgroen en heeft een opvallend zure en wrange smaak.

Binnen Ayurveda wordt echter niet alleen gekeken naar één dominante smaak. Ingrediënten worden beoordeeld aan de hand van verschillende eigenschappen en concepten, waaronder rasa (smaak), virya (traditioneel beschreven energetische eigenschap) en vipaka (de traditionele classificatie van het effect na vertering).

Wat betekent Rasayana?

Rasayana is een klassiek begrip binnen Ayurveda en veel meer dan de naam voor een bepaald kruid of supplement. Het woord wordt tegenwoordig regelmatig vertaald als bijvoorbeeld ‘verjonging’, maar zo'n Nederlandse vertaling dekt het traditionele concept maar gedeeltelijk.

Rasayana vormt binnen de klassieke Ayurvedische traditie een eigen kennisgebied. Het gaat om een combinatie van leefstijl, voeding, routines en bepaalde preparaten die traditioneel in een bredere context worden toegepast.

Daarom is het belangrijk om Rasayana niet simpelweg te vertalen als:

• anti-aging
• superfood
• adaptogeen
• energiebooster

Dat zijn moderne termen met andere betekenissen.

Wanneer we zeggen dat Amla een Rasayana is, bedoelen we dus dat de vrucht binnen de Ayurvedische traditie in deze categorie wordt geplaatst. Het is geen medische claim over wat een modern Amla-supplement bij iemand zal doen.

Waarom heeft Amla deze bijzondere plaats binnen Ayurveda?

Amla wordt al lange tijd beschreven als een belangrijke Rasayana-grondstof binnen Ayurveda. Ook moderne wetenschappelijke overzichtsartikelen over Phyllanthus emblica verwijzen naar deze traditionele classificatie.

Daar zijn vanuit Ayurvedisch perspectief verschillende redenen voor.

1. Amla heeft een bijzonder smaakprofiel

Binnen Ayurveda worden traditioneel zes smaken onderscheiden:

• zoet (madhura)
• zuur (amla)
• zout (lavana)
• scherp (katu)
• bitter (tikta)
• wrang (kashaya)

Amla wordt traditioneel beschreven als een vrucht waarin vijf van de zes smaken aanwezig zijn, alleen de zoute smaak ontbreekt. De zure smaak is daarbij duidelijk dominant. Ook in Ayurvedische vakliteratuur wordt deze traditionele classificatie als pancha rasa-alavana, vijf smaken behalve zout, beschreven.

Dit uitgebreide smaakprofiel maakt Amla binnen het Ayurvedische classificatiesysteem bijzonder. En dit laat meteen iets belangrijks over Ayurveda zien: een plant wordt niet uitsluitend beoordeeld op één geïsoleerde stof.

Het gehele ingrediënt en zijn eigenschappen staan centraal.

2. Het gaat om de volledige vrucht, niet alleen om vitamine C

Wanneer tegenwoordig over Amla wordt geschreven, gaat het al snel over vitamine C. De vrucht bevat inderdaad vitamine C, maar botanisch gezien bestaat Amla uit veel meer stoffen. Onderzoek beschrijft onder andere verschillende:

• polyfenolen
• tannines
• flavonoïden
• organische zuren
• gallic acid
• ellagic acid
• vitaminen en andere plantaardige bestanddelen

De precieze samenstelling kan bovendien verschillen door onder andere ras, groeiomstandigheden, rijpheid en verwerking. Daarom vinden wij het te simplistisch om Amla uitsluitend als een ‘bron van vitamine C’ te beschrijven.

Dat is bovendien niet waarom Amla duizenden jaren geleden binnen Ayurveda als Rasayana werd geclassificeerd. Die traditionele classificatie ontstond lang voordat vitamine C als afzonderlijke chemische verbinding bekend was. Dit verschil tussen traditioneel Ayurveda en moderne voedingswetenschap vinden we belangrijk om duidelijk te maken.

3. Amla komt terug in klassieke Ayurvedische kruidencombinaties

Een van de bekendste voorbeelden is Triphala.

De naam Triphala betekent letterlijk ‘drie vruchten’. De traditionele formule bestaat uit:

• Amalaki/Amla (Phyllanthus emblica)
• Haritaki (Terminalia chebula)
• Bibhitaki (Terminalia bellirica)

Amla is dus niet alleen als afzonderlijke vrucht bekend, maar maakt ook deel uit van een van de bekendste samengestelde formules binnen Ayurveda. Wetenschappelijke literatuur over Triphala bevestigt eveneens deze samenstelling en de langdurige plaats ervan binnen Ayurveda. 

Amla, voeding en Ayurveda

Amla is interessant omdat de grens tussen voeding en traditionele kruidenkennis hier duidelijk zichtbaar wordt. De vrucht wordt in India namelijk op verschillende manieren gebruikt. Afhankelijk van regio en bereiding kan Amla voorkomen in onder andere culinaire bereidingen en verwerkte voedingsproducten, naast zijn plaats in traditionele Ayurvedische preparaten. Moderne wetenschappelijke reviews beschrijven de vrucht eveneens als relevant voor zowel voeding als traditionele toepassingen. Meer over Ayurvedische voeding lees je in de blog: Wat is Ayurvedische voeding?

Amla is niet hetzelfde als Triphala

Dit is een onderscheid dat voor beginners soms verwarrend is.

Amla = één vrucht.

Triphala = een combinatie van drie vruchten, waarvan Amla er één is.

Dat betekent dat een Amla-product en een Triphala-product botanisch niet hetzelfde zijn. Dit is tevens een mooie illustratie van hoe Ayurveda met zowel afzonderlijke ingrediënten als samengestelde formules werkt.

 

Wat zegt moderne wetenschap over Amla?

Hier moeten we heel duidelijk twee werelden van elkaar scheiden. Traditioneel gebruik is niet hetzelfde als modern wetenschappelijk bewijs. Moderne onderzoekers bestuderen Phyllanthus emblica onder andere vanwege de chemische samenstelling van de vrucht. Daarbij zijn verschillende polyfenolen, tannines, flavonoïden en andere verbindingen geïdentificeerd.

Er bestaat daarnaast zowel laboratoriumonderzoek als klinisch onderzoek naar verschillende mogelijke toepassingen. Dat betekent echter niet dat daarmee het volledige Ayurvedische concept Rasayana wetenschappelijk is bewezen. Rasayana komt uit een traditioneel medisch-filosofisch systeem en kan niet één-op-één worden vertaald naar één moderne biomarker, voedingsstof of farmacologische werking.

Dat onderscheid vinden wij belangrijk. Wanneer we Amla een Rasayana noemen, beschrijven we de plaats die Amla binnen Ayurveda heeft, niet een bewezen geneeskundig effect.

 

Poeder, extract of capsule: is dat allemaal hetzelfde?

Nee. Deze termen worden regelmatig door elkaar gebruikt, terwijl ze iets anders betekenen. Een Amla-poeder bestaat uit gedroogd en fijngemalen plantaardig materiaal. Bij een extract worden via een extractieproces bepaalde bestanddelen uit het oorspronkelijke plantenmateriaal geconcentreerd. Een extract is daarom niet hetzelfde als een traditioneel kruidenpoeder.

Een capsule zegt op zichzelf alleen iets over de toedieningsvorm. In een capsule kan zowel poeder als een extract zitten. Kijk daarom altijd naar de ingrediëntenlijst om te zien wat je daadwerkelijk koopt. Bij Pure Ayurvedic hebben we bewust gekozen voor Amla in zijn pure poedervorm. Ons Amla-poeder bestaat uit fijngemalen Phyllanthus emblica uit India. De Amla-capsules bevatten hetzelfde type pure Amla-poeder, maar dan in een plantaardige HPMC-capsule van 500 mg. Er wordt bij deze producten dus geen Amla-extract gebruikt.

Het verschil zit voor onze Amla-producten vooral in de manier waarop je het gebruikt: met het losse poeder kun je Amla zelf verwerken in je dagelijkse routine, terwijl de capsules een vooraf afgemeten vorm bieden. 

Daarom is het bij Ayurvedische producten verstandig om verder te kijken dan alleen woorden als ‘capsule’ of ‘poeder’. Let bijvoorbeeld op:

• de botanische naam
• het gebruikte plantdeel
• poeder of extract
• hoeveelheid per dosering
• eventuele extractverhouding
• herkomst
• aanvullende ingrediënten

Bekijk onze Amla-producten voor de verschillende vormen en volledige productinformatie.

Wat kunnen we leren van Amla over Ayurveda?

Misschien is dit uiteindelijk het interessantste aan Amla. Het laat zien dat Ayurveda planten heel anders benadert dan de moderne supplementenmarkt vaak doet. De moderne benadering vraagt vaak: Welke werkzame stof zit hierin?

De traditionele Ayurvedische benadering kijkt breder en gebruikt begrippen zoals:

• rasa
• guna
• virya
• vipaka
• dosha
• combinatie met andere ingrediënten
• bereidingswijze
• timing
• individuele context

Dat betekent niet dat het ene systeem ‘beter’ is dan het andere. Het zijn verschillende manieren om naar hetzelfde plantaardige materiaal te kijken. Voor ons is juist die context belangrijk wanneer we over Ayurveda schrijven.

Waarom wordt Amla dus een Rasayana genoemd?

Amla wordt een Rasayana genoemd omdat de vrucht binnen de klassieke Ayurvedische traditie in deze categorie wordt geplaatst.

Het bijzondere smaakprofiel, de brede traditionele toepassing en de terugkerende plaats van Amalaki in klassieke Ayurvedische preparaten maken de vrucht tot een belangrijk ingrediënt binnen die traditie. Wetenschappelijke publicaties over Phyllanthus emblica erkennen deze langdurige Ayurvedische geschiedenis eveneens. Maar Rasayana moeten we niet verwarren met een moderne gezondheidsclaim. Het vertelt ons vooral iets over hoe Ayurveda Amla traditioneel classificeert en benadert.

En precies dat onderscheid willen wij bij Pure Ayurveda blijven uitleggen: niet alleen welk product ergens in zit, maar ook waar het vandaan komt, hoe het traditioneel wordt begrepen en hoe dat verschilt van wat moderne wetenschap erover onderzoekt.