Omgaan met emoties als veganist: Vind jouw rust

Acht jaar geleden werd ik vegan. Ik had toen geen idee hoeveel er zou veranderen. Niet alleen in wat ik at, maar vooral in hoe ik naar de wereld, de mensen om me heen en mezelf zou kijken.

Veganisme is voor mij nooit alleen een manier van eten geweest. Het gaat over dieren. Over het besef dat dieren lijden voor onze behoeften, terwijl we dat vaak helemaal niet nodig hebben. En hoe meer je ontdekt, hoe moeilijker het soms wordt om de wereld nog op dezelfde manier te bekijken.

De eerste fase: je ogen gaan open

Ik weet nog hoe het voelde toen ik net vegan werd. Je ontdekt wat er achter de schermen gebeurt in industrieën die dieren gebruiken en ineens vallen er ontzettend veel puzzelstukjes op hun plek. Kalfjes die bij hun moeder worden weggehaald direct naar de geboorte, omdat ze anders de melk opdrinken die voor mensen bedoelt is. Het krijsen van zo'n moeder koe die haar kalf bij haar wilt houden. Keer op keer opnieuw kunstmatig zwanger worden gemaakt en hetzelfde ondergaan. De eier industrie waarbij haantjes niets meer zijn dan een bijproduct. Om hier zo snel mogelijk vanaf te komen worden ze op dag 1 na hun geboorte vergast of ze gaan in een versnipper machine, levend worden ze vermalen. Ik kon het gewoon niet geloven. Gebeurd dit echt? Je wilt het iedereen vertellen. Je wilt dat je vrienden en familie begrijpen wat je hebt ontdekt. Je bent zo geraakt door wat je ziet, dat je bijna niet over iets anders meer kunt praten.

Wanneer iemand het heeft over melk in zijn koffie, zie ik niet meer alleen een kop koffie. Ik denk aan een kalfje dat bij zijn moeder wordt weggehaald, zodat wij haar melk kunnen drinken.

Als je eenmaal die verbinding hebt gelegd, hoe kun je dan nog terug? Voor mij was de keuze om geen melk meer te drinken zo logisch. Ik begreep oprecht niet waarom anderen diezelfde keuze niet maakten als ze eenmaal wisten wat ervoor nodig is. Ik dacht dat mensen, als ze het maar écht begrepen, vanzelf anders zouden gaan leven. Maar zo werkt het helaas niet altijd.

De eenzaamheid die daarna komt

Op een gegeven moment merk je dat de mensen om je heen niet dezelfde verandering doormaken. Je vertelt, legt uit, deelt informatie en probeert gesprekken aan te gaan. Soms blijf je doorgaan, omdat je zo graag wilt dat iemand begrijpt wat jij inmiddels ziet. Maar daarna gaat iedereen gewoon weer verder met zijn leven.

Mensen blijven doen wat ze altijd al deden. En jij begint te beseffen dat je niet iedereen kunt overtuigen.

Je wordt misschien wat stiller, omdat je moe wordt van steeds opnieuw proberen uit te leggen waarom dit zo belangrijk is. Er ontstaat een afstand tussen jou en de mensen van wie je houdt. Je kunt samen aan tafel zitten, een fijne dag hebben en toch het gevoel hebben dat er iets ontbreekt. Alsof jullie de wereld op een fundamenteel andere manier bekijken. Dat vind ik één van de moeilijkste kanten van vegan zijn. Je kunt mensen om je heen hebben en je tegelijkertijd ontzettend alleen voelen in iets wat voor jou zo vanzelfsprekend is geworden.

Activisme: eindelijk iets kunnen doen

Voor mij kwam er een volgende fase toen ik activisme ontdekte. Ik ging demonstreren, sloot me aan bij Anonymous for the Voiceless en leerde hoe ik mijn stem kon gebruiken voor dieren die zelf niet voor zichzelf kunnen opkomen. Ik werd zelfverzekerder in gesprekken, leerde mensen beter te overtuigen en ontmoette andere veganisten die begrepen wat ik voelde. Ik hoefde niet alles uit te leggen. Er waren mensen die dezelfde frustratie, hetzelfde verdriet en dezelfde motivatie deelden. Dat gaf me een gevoel van verbondenheid dat ik daarvoor had gemist.

Maar activisme bracht ook nieuwe emoties met zich mee. Hoe meer ik leerde, hoe moeilijker ik het vond om te begrijpen dat mensen die dicht bij me staan gewoon doorgaan met dingen waar ik zo hard tegen vecht. Ik voelde (en voel nog steeds) boosheid, teleurstelling en soms zelfs een gevoel van disrespect. Waarom is het voor sommige mensen zo moeilijk om hun gewoontes aan te passen wanneer daar het leven van een ander wezen mee gemoeid is? Waarom kiezen we zo vaak voor de gemakkelijkste weg, ook als we weten dat daar dieren onder lijden? Het is simpelweg in de supermarkt naar het rek met de plantaardige producten kopen. Je kunt elk dierlijk product vervangen voor een plantaardig product. Waarom veranderen mensen niet?

Ik vind het moeilijk om te accepteren dat mensen die deze informatie hebben, toch andere keuzes maken. Ik weet dat mijn boosheid voortkomt uit mijn compassie voor dieren. Maar dat maakt de emoties niet minder zwaar. En op een gegeven moment moest ik mezelf afvragen: hoe blijf ik hiermee omgaan?

Je kunt niet alles dragen

Ik heb therapie gehad en dat heeft me enorm geholpen. Ik heb geleerd dat ik niet verantwoordelijk ben voor de keuzes van anderen. Hoe graag ik ook zou willen dat mensen anders leven, ik kan ze niet dwingen om de wereld te zien zoals ik die zie. Ik kan informatie delen. Ik kan demonstreren, gesprekken aangaan en zelf proberen te leven volgens mijn waarden. Ik kan opkomen voor dieren die geen stem hebben. Maar ik kan niet iedereen veranderen. Ik worstel hier nog steeds mee. Ik voel de pijn van de dieren. Als ik een vrachtwagen met varkens voorbij zie komen, springen de tranen in m'n ogen. Ik voel hun angst, ik zie het in hun ogen. Zij weten wat er komen gaat, ik weet wat er komen gaat en ik kan niks doen. Dit gevoel is ondraaglijk soms. Als ik erover schrijf springen de tranen weer in mijn ogen. Waarom doen we ze dit aan. Waarom sturen we ze dit horror huis in, terwijl het niet nodig is. De wetenschap heeft al aangetoond dat je gezond kunt leven op een plantaardig dieet, in alle levensfases. Als het niet nodig is, dan is het dus voor vermaak, voor plezier, voor smaak. En dat vind ik onbegrijpelijk.

Maar ik moet accepteren dat ik er nu op dit moment niks aan kan veranderen. Dat accepteren betekent niet dat ik het goedkeur wat er met dieren gebeurt. Het betekent ook niet dat ik minder om ze geef of dat ik stop met activisme.  Het betekent dat ik probeer onderscheid te maken tussen wat ik wél kan beïnvloeden en wat buiten mijn controle ligt.

Dat blijft moeilijk. Er zijn nog steeds dagen waarop ik boos word, me machteloos voel en zou willen dat ik iedereen kon laten begrijpen wat ik zie. Of simpelweg mijn gevoel kan uitschakelen. Maar ik begin ook te begrijpen dat ik niet ieder moment van mijn leven bezig kan zijn met alles wat er misgaat in de wereld. Ik moet ook leren om voor mezelf te zorgen.

Mijn ontdekking van Ayurveda

Sinds ik Parth ken, ben ik meer gaan leren over Ayurveda. Het zit immers in zijn familie. En hoe meer ik leer, hoe meer ik de verbinding zie met waar ik zelf naar op zoek ben: balans.

Ayurveda is een eeuwenoude traditionele kruidenleer uit India, waarin niet alleen voeding, maar ook dagelijkse gewoontes, beweging, rust en persoonlijke behoeften een rol spelen. Ook de dosha's, die binnen de Ayurvedische traditie worden gebruikt om verschillende lichaam-geesttypen te beschrijven, maken daar deel van uit. Wat ik zo bijzonder aan Ayurveda vindt, is dat er niet alleen naar voeding wordt gekeken, maar naar het grotere geheel. Hoe leef je? Hoe ziet je dag eruit? Welke gewoontes heb je? Neem je voldoende tijd om te rusten? Eet je bewust? En misschien wel de belangrijkste vraag: luister je eigenlijk naar wat je zelf nodig hebt? Het gaat niet alleen om gezond eten of een supplement nemen. Het gaat er ook om dat je aandacht hebt voor hoe je leeft, wat je nodig hebt en welke gewoontes bij je passen.

Als veganist ben ik voortdurend bezig met wat er met dieren gebeurt, welke keuzes mensen maken en wat ik zelf kan doen om verschil te maken. Dat is een belangrijk onderdeel van wie ik ben en dat wil ik ook niet veranderen. Maar ik begin steeds meer in te zien dat bewust leven niet alleen gaat over de impact die je op de wereld hebt. Het gaat ook over de manier waarop je je eigen leven vormgeeft. Wil je het goede voorbeeld zijn? Laat dan zien hoe sterk, gelukkig en gezond je als veganist kunt leven. Je kunt én goed voor jezelf zijn, én een verschil voor de dieren maken. Als veganist vergeet je die eerste helaas wel eens. Ik zeg altijd zo; veganisme is het meest onbaatzuchtige dat je kunt doen voor de wereld en de dieren. Maar daarom is het ook zo belangrijk om ervoor te zorgen dat je jezelf niet verliest. Want hoe kunnen we vechten voor de dieren als we niet naar ons eigen lichaam luisteren?

Je kunt niet alles om je heen controleren, maar je kunt wel bewuster omgaan met hoe je zelf leeft.

Leren luisteren naar jezelf

Een onderdeel van Ayurveda dat ik interessant vind, is het concept van de dosha's: Vata, Pitta en Kapha. Binnen de Ayurvedische traditie worden deze gezien als verschillende principes die samenhangen met individuele eigenschappen en patronen. Ze worden gebruikt om na te denken over persoonlijke behoeften, voeding en leefgewoontes. Wat ik daar vooral uit meeneem, is de uitnodiging om niet zomaar aan te nemen dat één manier van leven voor iedereen werkt. Je kunt jezelf beter leren observeren. Welke routines passen bij jou? Waar krijg je energie van? Wanneer heb je behoefte aan beweging en wanneer juist aan rust? En hoe kun je bewuster omgaan met de signalen die je lichaam je geeft? Voor mij is dat een andere manier van naar zelfzorg kijken. Niet voortdurend proberen om méér te doen, maar ook stilstaan bij wat je nodig hebt.

De kracht van kleine dagelijkse gewoontes

Ayurveda gaat niet alleen over kruiden en supplementen. Juist de dagelijkse gewoontes spelen een belangrijke rol binnen deze traditie. Denk aan bewust eten, regelmaat in je dag, voldoende rust en momenten waarop je even niet met alles bezig hoeft te zijn. Yoga en meditatie sluiten voor veel mensen aan bij die zoektocht naar meer aandacht en bewustzijn. Ook warme dranken, kruiden en specerijen hebben een lange geschiedenis binnen de Ayurvedische eetcultuur.

Ik vind het een mooie gedachte dat zelfzorg niet altijd iets groots hoeft te zijn. Het kan zitten in de manier waarop je je ochtend begint, de tijd die je neemt om te eten, een wandeling zonder telefoon of een paar minuten waarin je bewust ademhaalt. Als je je veel bezighoudt met dierenleed en activisme, kan het waardevol zijn om ook zulke momenten voor jezelf te creëren. Niet om je af te sluiten van wat er in de wereld gebeurt, maar om bewust ruimte te maken voor andere dingen in je leven. Je hoeft niet ieder moment productief te zijn. Je hoeft niet voortdurend informatie te verwerken. En je hoeft niet de hele wereld op je schouders te dragen als je om dieren geeft.

Een bewuste, plantaardige levensstijl

Voor mij is plantaardig eten vanzelfsprekend. Ik ben vegan vanwege de dieren en dat is niet veranderd doordat ik me in Ayurveda ben gaan verdiepen. Juist de aandacht voor voeding maakt het voor mij interessant om meer te leren over de Ayurvedische traditie. Er wordt gekeken naar smaken, ingrediënten, bereidingswijzen en individuele behoeften. Kruiden en specerijen zoals kurkuma, gember en komijn hebben daarin een belangrijke plaats. Ik vind het interessant om te ontdekken hoe rijk die eetcultuur is en hoe je bewuster kunt omgaan met wat je eet en hoe je maaltijden samenstelt.

Hetzelfde geldt voor Ayurvedische kruiden en supplementen. Ik zie ze als een onderdeel waarover je je verder kunt verdiepen, met aandacht voor de specifieke ingrediënten, de kwaliteit en het verantwoorde gebruik ervan. Ze zijn geen vervanging voor een gevarieerd voedingspatroon, professionele zorg of andere ondersteuning die je nodig kunt hebben. Zelf voel ik mij helemaal in balans met de Stress Ease capsules.
Dankzij de aanwezigheid van onder andere Ashwagandha en Brahmi heeft deze formule een sterke, wetenschappelijk erkende 'on-hold' werking:*
Geestelijke veerkracht: Ashwagandha en Brahmi dragen bij aan een normale weerstand tegen stress.*
Gemoedstoestand: Helpt bij het behoud van innerlijke rust en ondersteunt een goede gemoedstoestand.*
Concentratie en geheugen: Goed voor de concentratie, de hersenfunctie en het leervermogen.*
Vitaliteit: Ashwagandha ondersteunt het energieniveau en de algehele vitaliteit.*
*Gezondheidsclaims in afwachting van Europese toelating. De productnaam 'Stress ease' is een commerciële benaming die verwijst naar de on-hold claims voor geestelijke veerkracht en stressweerstand van Ashwagandha en Brahmi.

Balans betekent niet dat alles perfect moet zijn

Misschien is dat wel wat me op dit moment het meest aanspreekt in mijn ontdekking van Ayurveda: de uitnodiging om bewuster te leven en aandacht te hebben voor verschillende aspecten van jezelf. Ik hoef niet ineens een perfect ochtendritueel te hebben. Ik hoef niet iedere dag te mediteren of altijd precies te weten wat ik nodig heb. En ik hoef mijn emoties niet weg te werken om in balans te zijn. Ik mag boos zijn om dierenleed. Ik mag verdrietig zijn wanneer ik zie wat mensen dieren aandoen. Ik mag blijven demonstreren, informatie delen en proberen anderen bewust te maken. Maar ik mag daarnaast ook leren om afstand te nemen wanneer dat nodig is. Om te accepteren dat ik niet alles kan veranderen. Om te genieten van de dingen die mooi zijn en aandacht te geven aan mijn eigen leven.

Ayurveda biedt mij een traditionele visie om verder te onderzoeken hoe voeding, routines, rust en persoonlijke behoeften een plek kunnen krijgen in mijn dagelijks leven. Het is geen kant-en-klare oplossing voor de emotionele uitdagingen van veganisme, maar wel een interessante aanvulling op mijn eigen zoektocht naar meer bewustzijn en evenwicht. 

Compassie voor dieren én voor jezelf

Wat ik steeds meer probeer te leren, is dat ik me niet schuldig hoef te voelen wanneer ik gelukkig ben. Ik mag genieten van een mooie dag, zonder op ieder moment stil te staan bij alle dieren die geen vrijheid hebben. Ik mag een pauze nemen van activisme zonder mijn idealen los te laten. Ik mag rust ervaren, terwijl ik weet dat er nog ontzettend veel dierenleed bestaat. Die dingen kunnen naast elkaar bestaan.

Ik kan intens om dieren geven en tegelijkertijd voor mezelf zorgen. Ik kan blijven opkomen voor dieren, ook wanneer ik niet iedereen kan overtuigen. En ik mag accepteren dat ik één persoon ben die probeert iets te veranderen in een wereld waarin ik niet alles onder controle heb.

Ik heb het allemaal nog lang niet uitgevogeld. Ik worstel nog steeds met boosheid, machteloosheid en het onbegrip dat ik soms ervaar. Maar ik leer ook om dingen los te laten, mijn aandacht te richten op wat ik wél kan doen en ruimte te maken voor mijn eigen welzijn. Want als het niet goed met mij gaat, hoe kan ik dan voor de dieren vechten?

Dat is ook een van de redenen waarom ik me verder ben gaan verdiepen in Ayurveda. Samen met mijn man Parth ben ik Pure Ayurvedic gestart. We brengen Ayurvedische supplementen vanuit India naar Nederland. We werken met Ayurvedische dokters en zorgen ervoor dat we de beste kwaliteit verkopen. Dit doen we door de lijntjes kort te houden. Voor ons is het ook een manier om de traditionele kennis uit India te delen en mensen kennis te laten maken met Ayurveda als onderdeel van een bewuste levensstijl.

We staan nog aan het begin en hebben zelf ook veel te leren. Maar ik vind het mooi om dit samen op te bouwen en niet alleen producten aan te bieden, maar ook meer te vertellen over de achtergrond, de kruiden en de traditie waaruit ze voortkomen. Het gaat erom dat jij leert hoe je kan blijven geven om dieren, zonder jezelf daarin te verliezen.